Vendet evropiane po diskutojnë mënyra të reja për t’iu përgjigjur në mënyrë të koordinuar sulmeve hibride që u atribuohen Rusisë, mes shqetësimeve se mekanizmat aktualë nuk janë të mjaftueshëm për të penguar sabotimet, sulmet kibernetike, zjarrvëniet dhe ndërhyrjet e tjera që qëndrojnë nën pragun e një sulmi të armatosur. BE-ja i ka cilësuar këto veprime si pjesë të fushatave destabilizuese të Rusisë dhe ka diskutuar forcimin e masave të përbashkëta, përfshirë sanksionet. Komisioneri Evropian për Mbrojtjen, Andrius Kubilius, ka argumentuar se nëse Evropa përballet me një luftë hibride, duhet të ketë edhe një mekanizëm të përbashkët për t’iu përgjigjur. Sipas tij, përgjigjja ndaj provokimeve të tilla duhet të jetë e koordinuar dhe të krijojë një kosto të ndjeshme për autorët.
Protokoll i ri evropian i sigurisë
Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, ka propozuar krijimin e një “Protokolli Evropian të Sigurisë Emergjente”, i cili do të aktivizohej në rastet kur një shtet anëtar përballet me një incident që nuk arrin nivelin e një sulmi të armatosur, por përbën kërcënim të qartë për sigurinë kombëtare. Sipas propozimit, nëse mekanizmi aktivizohet nga një shtet anëtar, vendet e tjera do të mblidhen për të koordinuar një përgjigje të përbashkët, për të penguar përshkallëzimin dhe për të kufizuar pasojat. Von der Leyen e ka përshkruar atë si një mekanizëm që do të plotësonte Nenin 4 të NATO-s, jo do ta zëvendësonte atë.
Propozimi vjen në një kohë kur brenda BE-së po zhvillohen diskutime të posaçme mbi kërcënimet hibride. Dokumentet e Këshillit të BE-së tregojnë se grupet e punës janë mbledhur gjatë shtatorit për forcimin e qëndrueshmërisë dhe kundërvënien ndaj këtyre kërcënimeve. Megjithatë, ideja për një mekanizëm të ri ka ngritur edhe pikëpyetje në disa kryeqytete evropiane, veçanërisht për mënyrën se si do të bashkëjetonte me strukturat ekzistuese të NATO-s dhe nëse do të krijonte procese paralele vendimmarrjeje.
Sabotime, sulme kibernetike dhe dronë
Në muajt e fundit, vendet evropiane kanë raportuar një sërë incidentesh që i kanë lidhur me fushatat hibride ruse, duke përfshirë sulme kibernetike, sabotime të infrastrukturës kritike, zjarrvënie dhe incidente me dronë.
Bashkimi Evropian thotë se aktivitetet hibride të Rusisë përfshijnë edhe ndërhyrje në informacion, dëmtim të infrastrukturës nënujore dhe përpjekje për të ndikuar në proceset demokratike. Ndërkohë, NATO ka ndërmarrë masa të veta për forcimin e sigurisë në krahun lindor dhe për mbrojtjen e infrastrukturës kritike. Debati në Evropë lidhet pikërisht me mënyrën se si duhet reaguar ndaj incidenteve që janë serioze, por që nuk aktivizojnë automatikisht mekanizmat e mbrojtjes kolektive.
Von der Leyen: Duhet të përshtatemi me realitetin e ri
Duke prezantuar propozimet e saj në fjalimin për gjendjen e Bashkimit Evropian, Von der Leyen tha se sulmet kibernetike, sabotimet, zjarrvëniet dhe inkursionet me dronë po shtohen dhe se për këtë arsye duhet të rritet edhe përgatitja evropiane. Ajo argumentoi se doktrina, institucionet dhe proceset vendimmarrëse të Evropës nuk janë përshtatur mjaftueshëm me realitetin e ri të sigurisë. Për këtë arsye, Komisioni po punon edhe për një “manual evropian kundër kërcënimeve hibride”, krahas mekanizmit të ri të sigurisë emergjente.
Von der Leyen ka propozuar gjithashtu krijimin e një Këshilli Evropian të Sigurisë, ku krahas vendeve të BE-së do të përfshiheshin partnerë si Britania e Madhe, Norvegjia, Ukraina dhe Kanadaja. Nga ana e NATO-s, sekretari i përgjithshëm Mark Rutte ka deklaruar se Aleanca është e përgatitur për kërcënimet hibride dhe se disponon një sërë opsionesh për t’u përgjigjur. Megjithatë, ai ka theksuar se këto përgjigje nuk janë domosdoshmërisht publike dhe nuk duhet të jenë gjithmonë simetrike. Në këtë kuadër, Evropa po përpiqet të ndërtojë një mënyrë më të koordinuar reagimi ndaj veprimeve që mbeten nën pragun e një konflikti të drejtpërdrejtë ushtarak, por që autoritetet evropiane i konsiderojnë gjithnjë e më shumë si kërcënime të drejtpërdrejta ndaj sigurisë.
