Presidenti i SHBA-ve, Donald Trump, ka refuzuar propozimin e Iranit për rihapjen e ngushticës së Hormuzit për transportin tregtar brenda shtatë ditësh, duke e cilësuar marrëveshjen e ofruar nga Teherani si të papranueshme. Ndërkohë, ministri i Jashtëm iranian, Abbas Araghchi, ka deklaruar se Teherani do të presë përgjigjen zyrtare të negociatorëve amerikanë përpara se të marrë një vendim për hapat e mëtejshëm.
Trump u shpreh të shtunën se SHBA-të nuk e pranon propozimin iranian dhe argumentoi se Uashingtoni tashmë ka kontroll të plotë mbi ngushticën strategjike. Sipas presidentit amerikan, Irani kërkon një marrëveshje për rihapjen e menjëhershme të rrugës detare në një moment kur, sipas tij, Teherani ndodhet nën një presion të madh ushtarak dhe ekonomik.
“Po e refuzoj marrëveshjen e tyre”, deklaroi Trump, duke shtuar se në ngushticën e Hormuzit tashmë po kalojnë sasi të mëdha nafte.
Ngushtica e Hormuzit është një prej pikave më të rëndësishme të transportit energjetik në botë, pasi në kushte normale përmes saj kalon rreth një e pesta e furnizimeve globale me naftë dhe gaz. Rëndësia e saj është bërë edhe më e madhe pas shpërthimit të konfliktit në shkurt, kur transporti tregtar në këtë zonë u godit rëndë.
Irani pret përgjigjen e Uashingtonit
Ministri i Jashtëm iranian Abbas Araghchi reagoi ndaj deklaratave të Trumpit përmes një postimi në Telegram. Ai tha se Irani është në pritje të qëndrimit përfundimtar që do t’i përcillet nga ndërmjetësit amerikanë.
Araghchi kritikoi gjithashtu deklaratat e Trumpit, duke pretenduar se presidenti amerikan ka dhënë më herët qëndrime kontradiktore lidhur me negociatat.
“Po presim që ndërmjetësit të na përcjellin qëndrimet përfundimtare dhe do të marrim një vendim bazuar në to”, shkroi Araghchi.
Ai kishte deklaruar më herët në Kombet e Bashkuara se një marrëveshje mes SHBA-ve dhe Iranit mund të arrihej nëse plotësoheshin kushtet e nevojshme. Sipas Teheranit, kushtet për rihapjen e ngushticës janë të njëjta me ato të përfshira në një memorandum mirëkuptimi të nënshkruar në qershor.
Irani pretendon se çështja e rihapjes së Hormuzit dhe përfundimit të armiqësive është diskutuar gjatë negociatave të zhvilluara në margjinat e Asamblesë së Përgjithshme të OKB-së në Nju Jork gjatë kësaj jave.
Omani kërkon vazhdimin e dialogut
Në përpjekje për të shmangur një përshkallëzim të mëtejshëm, Omani ka bërë thirrje që palët të vazhdojnë dialogun. Vendi arab ka luajtur rolin e ndërmjetësit mes Uashingtonit dhe Teheranit.
Ministri i Jashtëm i Omanit, Sayyid Badr bin Hamad bin Hamood Albusaidi, deklaroi gjatë debatit të përgjithshëm në OKB se të gjitha palët duhet të bashkëpunojnë me Omanin për të garantuar lirinë dhe sigurinë e lundrimit në këtë rrugë strategjike ujore.
Ndërkohë, qëndrimi i Trumpit për refuzimin e propozimit iranian është mbështetur edhe nga ambasadori amerikan në NATO, Mattheu Uhitaker. Në një intervistë për Fox, Uhitaker e përshkroi ofertën e Teheranit si një propozim me masa të pjesshme dhe marrëveshje që, sipas tij, synojnë të krijojnë një imazh pozitiv për Iranin në skenën ndërkombëtare.
“Presidenti Trump ka të drejtë ta refuzojë atë”, deklaroi Uhitaker.
SHBA shton presionin ekonomik ndaj Iranit
Përveç presionit diplomatik, administrata Trump po përdor edhe sanksionet ekonomike për të ushtruar presion ndaj Teheranit. Sekretari amerikan i Thesarit, Scott Bessent, deklaroi të shtunën se masat ekonomike kanë nisur të ndikojnë mbi Iranin.
Në një postim në X, Bessent tha se Turqia, Omani dhe Emiratet e Bashkuara Arabe kanë pezulluar fluturimet e disa kompanive ajrore iraniane, ndërsa disa banka në Emiratet e Bashkuara Arabe dhe në Turqi kanë ndaluar transaksionet me Iranin.
Administrata Trump e ka quajtur fushatën e presionit ekonomik ndaj Teheranit “Operation Economic Outcast” dhe po përdor sanksionet për të detyruar Iranin të ndalojë sulmet ndaj anijeve në zonën e ngushticës së Hormuzit.
