Vendosja e mijëra trupave amerikane në Lindjen e Mesme po nxit spekulimet rreth një operacioni të mundshëm ushtarak amerikan kundër Iranit, me një nga pyetjet kryesore që shtrohen është se cili do të ishte objektivi i një veprimi të tillë.
Një skenar që po merret në konsideratë është pushtimi i Ishullit Kharg, një qendër kyçe energjie në Gjirin Persik verior, përmes të cilit kalojnë rreth 90% e eksporteve të naftës së Teheranit. Megjithatë, analistët thonë se ishuj të tjerë mund të jenë edhe më të rëndësishëm, pasi ato ndikojnë drejtpërdrejt në transportin detar në Ngushticën e Hormuzit.
Shtatë ishuj formojnë atë që studiuesit e quajnë “harku mbrojtës” i Iranit, shpjegon CNN.
Sipas një studimi të vitit 2022, rregullimi i tyre gjeografik i lejon Teheranit të kontrollojë trafikun detar në ngushticë, pasi anijet e mëdha dhe tankerët detyrohen të lundrojnë afër tyre për shkak të ujërave të cekëta. Abu Musa, Tunbi i Madh dhe i Vogël konsiderohen veçanërisht kritikë, pasi ato mund të jenë pika sulmi nga motoskafet e Gardës Revolucionare, vendosja e minave ose përdorimi i dronëve.
Zyrtarët iranianë i kanë përshkruar këto ishuj si “transportues avionësh të pafundosshëm ”, duke nënvizuar vlerën e tyre strategjike. Trupat e Gardës Revolucionare Islamike tashmë e kanë forcuar praninë e tyre në këto ishuj, me komandantin e tyre që deklaron se Irani ka aftësinë të godasë bazat , anijet dhe objektivat e armikut në rajon.
Sipas analistëve, që SHBA- të të jenë në gjendje të sigurojnë kalimin e forcave detare në Gjirin Persik – veçanërisht në rast të një operacioni zbarkimi në Kharg – së pari do të duhet të neutralizojnë pozicionet iraniane në këto ishuj.
Forca prej rreth 5,000 ushtarësh janë vënë tashmë në gatishmëri, duke përfshirë njësi detare dhe rreth 1,000 ushtarë nga Divizioni i 82-të Ajror. Vlerësohet se dy njësi zbarkimi mund të përdoren për të arritur “fuqi dërrmuese”. Transferimi i trupave mund të bëhet ose nga deti ose nga ajri. Mjetet zbarkuese përfshijnë anije speciale që mund të afrohen në brigje, por hyrja e tyre në Gjirin Persik paraqet rreziqe, pasi ato duhet të kalojnë nëpër zona të kontrolluara nga forcat iraniane, siç janë ishujt Hormuz, Larak, Qeshm dhe Khengham, si dhe vijën bregdetare kontinentale të Iranit .
Analistët theksojnë se Ishulli Larak, në hyrje të Ngushticës, është një objektiv veçanërisht kritik, pasi që nga atje Irani mund të godasë anijet që përpiqen të hyjnë në Gjirin Persik.
Nga ana tjetër, SHBA-të mund të përpiqen të bëjnë një sulm ajror, por kjo do të thotë më pak pajisje në tokë, ndërsa asetet ajrore janë të ndjeshme ndaj sistemeve antiajrore.
Sipas vlerësimeve, një operacion për kapjen e ishullit mund të zgjasë nga dy ditë deri në dy javë. Nëse do të ketë sukses, kjo do t’i lejonte SHBA-së të instalonte radarë dhe forca ushtarake, duke kontrolluar aktivitetin në Ngushticë dhe duke e privuar Iranin nga bazat kritike të operacioneve.
Megjithatë, ruajtja e kontrollit të këtyre ishujve do të kërkonte një forcë të përhershme pushtimi prej rreth 1,800 deri në 2,000 trupash, të cilët do të ishin të ekspozuar ndaj sulmeve me raketa, dronë dhe artileri nga toka iraniane.
Në të njëjtën kohë, forcat amerikane dhe izraelite kanë nisur tashmë sulme ndaj instalimeve ushtarake iraniane, duke përfshirë infrastrukturën në ishuj si Abu Musa dhe Tunb, duke përgatitur potencialisht terrenin për operacione të ardhshme.
Opsionet ushtarake shoqërohen gjithashtu me sfida politike. Ishujt Abu Musa dhe Tunb kanë qenë objekt mosmarrëveshjeje midis Iranit dhe Emirateve të Bashkuara Arabe që nga viti 1971, kur Irani mori kontrollin e tyre. Emiratet i janë drejtuar Kombeve të Bashkuara dhe nuk e përjashtojnë mundësinë e ankimit në Gjykatën Ndërkombëtare të Drejtësisë.
Në këtë kontekst, një pushtim i mundshëm amerikan i ishujve krijon dilema: nëse i kthehen Iranit, kjo mund të shkaktojë tension me Emiratet; nëse i jepen një pale tjetër, kjo mund të minojë stabilitetin e një qeverie të ardhshme iraniane.
Në të njëjtën kohë, Donald Trump njoftoi se po e zgjaste afatin për sulme të mundshme ndaj infrastrukturës energjetike të Iranit me 10 ditë , deri më 6 prill, në mënyrë që t’i jepej kohë negociatave. Sekretari i Shtetit i SHBA-së raportoi se ishte bërë përparim, por Sekretari i Mbrojtjes e bëri të qartë se operacionet ushtarake po vazhdonin.
Zhvillimet në Gjirin Persik tregojnë se kontrolli i pikave gjeografike kritike, siç janë ishujt në Ngushticën e Hormuzit, mund të jetë vendimtar, ndërsa çdo opsion ushtarak vjen me kosto, rreziqe dhe pasoja gjeopolitike të konsiderueshme.
