SHBA- Një grup udhëheqësish botërorë, kryesisht shtypës dhe autoritarë, dhe të dërguarit e tyre po fluturojnë për në Uashington për takimin inaugurues të Bordit të Paqes të sapokrijuar nga Donald Trump. Organi u krijua për të zbatuar vizionin e tij për të ardhmen e Gazës pasi ajo u shkatërrua nga Izrael, por Trump e ka zgjeruar fushëveprimin e tij, duke e quajtur atë "organin ndërkombëtar më të rëndësishëm në histori".
Fuqitë globale, përfshirë aleatët tradicionalë të Uashingtonit, kanë frikë se organi i udhëhequr nga SHBA-të është një përpjekje për të anashkaluar Kombet e Bashkuara më demokratike dhe për ta zëvendësuar atë me një klub anëtarësh që paguajnë tarifë, i cili drejtohet sipas tekave të një njeriu të vetëm. Nuk është e qartë se sa nga më shumë se 20 anëtarët e Bordit të Paqes, të cilin Trump e drejton dhe e kryeson, do të marrin pjesë në takimin e parë të enjten. Si një zgjidhje alternative, disa qeveri, përfshirë Italinë dhe Greqinë, po dërgojnë vëzhgues.
Ajo që është e qartë është se shumë nga vendet anëtare themeluese drejtohen si regjime ushtarake ose diktatura, ndërsa të tjera u bashkuan për të qetësuar Trumpin. Ja një listë e disa pjesëmarrësve të konfirmuar dhe ku renditen vendet e tyre në një renditje vjetore mbi të drejtat politike dhe liritë civile, të përpiluar nga organi mbikëqyrës i demokracisë Freedom House.
Kryeministri egjiptian Mostafa Madbouly
Raporti i fundit i Freedom House paraqet një imazh negativ të situatës së të drejtave në Egjipt, duke raportuar një mjedis me liri civile dhe liri shtypi të kufizuara rreptësisht.
“Forcat e sigurisë përfshihen në abuzime me të drejtat e njeriut pa u ndëshkuar”, thotë raporti.
Raportohet se Presidenti Abdel Fattah al-Sisi e ka drejtuar Egjiptin “në një mënyrë gjithnjë e më autoritare” që nga marrja e pushtetit në një grusht shteti në vitin 2013.
“Opozita politike kuptimplote është praktikisht inekzistente, pasi shprehjet e mospajtimit mund të sjellin ndjekje penale dhe burgim”, shton raporti.
Ministri i Jashtëm turk Hakan Fidan
Kur njoftoi krijimin e bordit në janar, Trump zbuloi gjithashtu planet për të krijuar një Bord Ekzekutiv për Gazën që do të vepronte nën këtë organ, i cili do të përfshinte ministrin e jashtëm turk, Hakan Fidan.
Ai i raporton presidentit të Turqisë, Rexhep Tajip Erdogan, i cili, sipas Freedom House, e ka konsoliduar pushtetin “përmes ndryshimeve kushtetuese dhe burgosjes së kundërshtarëve politikë, gazetarëve të pavarur dhe anëtarëve të shoqërisë civile”.
Ministri i Jashtëm izraelit Gideon Sa'ar
Gideon Sa'ar do të përfaqësojë Izraelin në emër të kryeministrit, Benjamin Netanyahu. Freedom House e ndan Izraelin dhe territoret palestineze që ai pushton në kategori të veçanta (grupe të tjera të të drejtave të njeriut e akuzojnë Izraelin për drejtimin e një sistemi aparteidi).
Ndërsa izraelitët gëzojnë një “demokraci parlamentare me një sistem shumëpartiak dhe institucione të pavarura”, raporti i Freedom House paraqet një situatë të tmerrshme për palestinezët nën pushtimin izraelit. Në Gaza, indeksi thotë se ushtria izraelite “ka ndjekur vazhdimisht një strategji” që rezultoi në “zhvendosje masive dhe humbje jetësh”. Në Bregun Perëndimor, thuhet se pushtimi izraelit përfshin “kufizime mbi të drejtat politike dhe liritë civile të palestinezëve, si dhe zgjerimin e vendbanimeve hebraike”.
Kryeministri i Kamboxhias Hun Manet
Sistemi politik i Kamboxhias është dominuar nga Partia Popullore Kamboxhiane (CPP) dhe udhëheqësi i saj, Hun Sen, për më shumë se tre dekada, thotë Freedom House. Ndërsa Hun Sen dha dorëheqjen në vitin 2023, ai e bëri këtë vetëm pasi lehtësoi "një transferim jodemokratik të pushtetit te djali i tij, Hun Manet".
Qeveria e udhëhequr nga Partia Komuniste e Kinës përdor kërcënime, ndjekje penale të motivuara politikisht dhe dhunë për të ushtruar presion mbi opozitën, median e pavarur dhe shoqërinë civile, thotë Freedom House.
Presidenti indonezian Prabowo Subianto
Indonezia ka qenë një anëtare kyçe e Bordit të Paqes dhe ka ofruar deri në 8,000 trupa për t'u vendosur në Gaza si pjesë e një misioni humanitar. Indeksi i Lirisë në Botë tha se Indonezia kishte bërë “përparime mbresëlënëse demokratike që nga rënia e një regjimi autoritar në vitin 1998”, por shtoi se vazhdonin sfida të rëndësishme, “duke përfshirë korrupsionin sistemik, diskriminimin dhe dhunën kundër grupeve minoritare… dhe përdorimin e politizuar të ligjeve për shpifje dhe blasfemi”.
Presidenti i Kazakistanit Kassym-Jomart Tokayev
Freedom House ofron një vlerësim të drejtpërdrejtë të kombit të Azisë Qendrore.
“Në Kazakistan, zgjedhjet parlamentare dhe presidenciale nuk janë as të lira dhe as të drejta. Media mbizotëruese janë ose në duart e shtetit ose në pronësi të biznesmenëve miqësorë me qeverinë. Liritë e fjalës dhe të tubimit mbeten të kufizuara dhe të ndëshkuara, dhe korrupsioni është endemik,” thotë Freedom House.
Kassym-Jomart Tokayev, i cili u zgjodh për president nga ish-diktatori Nursultan Nazarbayev, do të udhëtojë për në Uashington për takimin e Bordit të Paqes dhe gjithashtu do ta përdorë udhëtimin për të takuar drejtuesit e kompanive kryesore amerikane.
Kryeministri pakistanez Shehbaz Sharif
Zëdhënësi i Ministrisë së Jashtme pakistaneze, Tahir Andrabi, u tha gazetarëve në Islamabad se vendi i ishte bashkuar Bordit të Paqes “me mirëbesim”. Pakistani mban zgjedhje të rregullta nën një sistem konkurrues shumëpartiak, thotë Freedom House.
“Megjithatë, ushtria ushtron ndikim të madh mbi formimin dhe politikat e qeverisë, frikëson median dhe gëzon pandëshkueshmëri për përdorim të paligjshëm ose pa dallim të forcës.”
Presidenti i Uzbekistanit Shavkat Mirziyoyev
Pavarësisht disa reformave nën drejtimin e Shavkat Mirziyoyev, Freedom House thotë se “Uzbekistani mbetet një shtet autoritar me pak shenja demokratizimi. Asnjë parti opozitare nuk vepron ligjërisht”. Presidenti është një anëtar themelues i Bordit të Paqes.
Sekretari i Përgjithshëm i Partisë Komuniste Vietnameze Tô Lâm
Vietnami është një shtet njëpartiak. Vitin e kaluar, botimi i shtypur i revistës Economist, i cili paraqiste Tô Lâm në kopertinën e tij, u ndalua në vend, si pjesë e një serie të gjatë aktesh të censurës së medias nga autoritetet.
“Liria e shprehjes, liria fetare dhe aktivizmi i shoqërisë civile janë të kufizuara rreptësisht. Autoritetet kanë marrë masa gjithnjë e më të ashpra ndaj përdorimit të mediave sociale dhe internetit nga qytetarët për të shprehur mospajtim dhe për të ndarë informacione të pacensuruara,” thotë Freedom House.
Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama
Shqipëria, e cila drejtohet nga artisti dhe politikani socialist Edi Rama, ishte një nga anëtarët themelues të Bordit të Paqes. Rama tha këtë javë se nuk do të bëhet anëtare e përhershme, gjë që vjen me një çmim prej 1 miliard dollarësh.
Vendi evropian konsiderohet “pjesërisht i lirë” nga Freedom House, e cila thotë se Shqipëria ka një rekord zgjedhjesh konkurruese.
“Korrupsioni dhe ryshfeti mbeten probleme të mëdha, megjithëse qeveria po punon për të adresuar korrupsionin në gjyqësor.”
Kryeministri hungarez Viktor Orbán
Nacionalisti i krahut të djathtë Viktor Orbán është një nga aleatët më të ngushtë të Trump në BE dhe shihet si hero nga shumë mbështetës të Maga për armiqësinë e tij ndaj migracionit. Ai ka bërë disa vizita në vendpushimin Mar-a-Lago të Trump në Florida.
Freedom House akuzon qeverinë e Orbán për shtyrjen përpara të“politikave anti-migrante dhe anti-LGBT+, si dhe ligjeve që pengojnë veprimtarinë e grupeve të opozitës, gazetarëve, universiteteve dhe organizatave joqeveritare.
Presidentja e Kosovës Vjosa Osmani
Presidentja Vjosa Osmani është e vetmja grua që ishte anëtare themeluese e Bordit të Paqes të Trump. Freedom House thotë se vendi i vogël me 1.5 milion banorë në Evropën Juglindore është pjesërisht i lirë, duke mbajtur ato që i quajti “zgjedhje të besueshme dhe relativisht të administruara mirë”.
“Shumë institucione publike janë të dëmtuara nga korrupsioni i rrënjosur, megjithëse ka shenja se një brez i ri politikanësh po lëviz për t'u përballur me praktikat korruptive përmes reformave gjyqësore dhe administrative”, shton raporti.
Presidenti i Argjentinës Javier Milei
Argjentina merr një rezultat të lartë në indeks, me Freedom House që feston “demokracinë e saj përfaqësuese të gjallë me zgjedhje konkurruese, sektorë të gjallë të medias dhe shoqërisë civile, si dhe debat publik të pakufizuar”.
Megjithatë, vendi po transformohet nën drejtimin e ish-yllit televiziv 55-vjeçar dhe presidentit liberal, Javier Milei, i cili së bashku me zyrtarë të tjerë qeveritarë ka akuzuar universitetet për "indoktrinimin e studentëve me ideologji të majtë", sipas Freedom House. Milei është një aleat i ngushtë i Trump, i cili kërcënoi të ndërpresë ndihmën amerikane nëse argjentinasit nuk do ta mbështesnin koalicionin e Mileit në zgjedhjet legjislative të tetorit.
