Një zbulim i rëndësishëm paleontologjik në shkretëtirën e Egjiptit po u jep shkencëtarëve të dhëna të reja për një botë që ekzistonte dhjetëra miliona vite më parë, kur pjesë të mëdha të territorit të sotëm egjiptian ishin të mbuluara nga deti. Një ekip paleontologësh ka zbuluar 14 dhëmbë të fosilizuar peshkaqenësh në Rrafshnaltën Abu Tartur, në jugperëndim të Egjiptit, rreth 650 kilometra nga Kajro. Fosilet datojnë në periudhën e vonë të Kretakut, e cila përfshin një interval kohor nga rreth 100.5 deri në 66 milionë vjet më parë.
Studimi u drejtua nga Tarek Yassin, nga Universiteti i Kajros. Analiza e dhëmbëve tregoi se ata i përkisnin të paktën pesë specieve të ndryshme peshkaqenësh prehistorikë. Zbulimi është veçanërisht i rëndësishëm për shkencëtarët pasi dy prej këtyre specieve nuk ishin identifikuar më parë në Egjipt. Një prej tyre mund të përfaqësojë edhe dëshminë e parë të dokumentuar të pranisë së kësaj specieje në kontinentin afrikan.
Sipas studiuesve, fosilet ofrojnë një pamje më të qartë të biodiversitetit detar që ekzistonte në atë pjesë të Afrikës së Veriut miliona vite më parë. Në atë periudhë, peizazhi që sot është një shkretëtirë e gjerë ishte krejtësisht ndryshe. Zona ishte pjesë e një mjedisi detar dhe kushtet natyrore favorizonin zhvillimin e një ekosistemi të pasur, ku bashkëjetonin lloje të ndryshme peshqish dhe grabitqarësh. Shkencëtarët besojnë se prania e llojeve të ndryshme të peshkaqenëve tregon ekzistencën e një zinxhiri të zhvilluar ushqimor. Në bazën e tij ndodheshin peshqit më të vegjël, të cilët shërbenin si ushqim për grabitqarët e përmasave më të mëdha, ndërsa në majë qëndronin grabitqarët kryesorë të ekosistemit.
Rrafshnalta Abu Tartur ndodhej pranë skajit të jashtëm të shelfit kontinental, një pozicion që mund të ketë favorizuar një furnizim të vazhdueshëm me lëndë ushqyese nga ujërat e thella të oqeanit. Edhe prania e depozitave të fosfatit në shkëmbinjtë e zonës mbështet idenë se kushtet ishin të favorshme për një ekosistem të pasur detar. Një nga arsyet pse dhëmbët e peshkaqenëve janë kaq të rëndësishëm për paleontologjinë lidhet me mënyrën se si janë ndërtuar. Ndryshe nga shumica e kockave, dhëmbët janë shumë më rezistentë dhe mund të fosilizohen duke u mineralizuar gjatë procesit të varrosjes në sedimente. Peshkaqenët kanë skelet të përbërë kryesisht nga kërc, material që shpërbëhet shumë më shpejt se kockat dhe për këtë arsye skelete të plota të tyre janë jashtëzakonisht të rralla në të dhënat fosile. Dhëmbët, nga ana tjetër, mund të mbijetojnë për miliona vite dhe të ofrojnë prova të rëndësishme për ekzistencën, përmasat dhe shpërndarjen e këtyre kafshëve.
Një prej shembujve më të famshëm është Megalodoni, një nga grabitqarët më të mëdhenj që ka jetuar ndonjëherë në oqeane. Edhe pse nuk është zbuluar një skelet i plotë i tij, shkencëtarët kanë mundur të studiojnë specien kryesisht përmes mijëra dhëmbëve të fosilizuar të gjetur në vende të ndryshme të botës. Peshkaqenët në përgjithësi kanë një histori evolucionare jashtëzakonisht të gjatë. Ata kanë ekzistuar në planet për rreth 450 milionë vjet, shumë përpara shfaqjes së pemëve të para dhe shumë kohë përpara se kontinentet të merrnin formën që njohim sot. Zbulimi në shkretëtirën egjiptiane tregon edhe një herë se peizazhet e sotme mund të fshehin gjurmë të botëve krejtësisht të ndryshme. Një territor që sot dominohet nga rëra dhe klima e thatë dikur ishte pjesë e një mjedisi detar të pasur me jetë.
Për paleontologët, çdo dhëmb i zbuluar përbën një pjesë të rëndësishme të këtij mozaiku të lashtë. Analiza e tyre mund të ndihmojë në rindërtimin e ekosistemeve të zhdukura dhe të kuptuarit më mirë se si peshkaqenët dhe kafshët e tjera detare u përshtatën me ndryshimet e mëdha që ka pësuar planeti gjatë miliona viteve.
