Ndërsa rebelët Houthi, aleatë të Iranit po përfshihen gjithnjë e më shumë në konflikt, Teherani ka kërcënuar të ndërpresë transportin detar përmes Ngushticës Bab el-Mandeb, një kalim strategjik që lidh Gjiri i Adenit me Detin e Kuq dhe Kanalin e Suezit. Një veprim i tillë mund të realizohet me ndihmën e rebelëve në Jemen.
Ekspertët paralajmërojnë se, ndryshe nga Ngushtica e Hormuzit që ndikon kryesisht tregjet aziatike, një bllokadë në Bab el-Mandeb do të godiste drejtpërdrejt furnizimet energjetike të Evropës dhe importet nga Azia.
Ndërkohë, përshkallëzimi ushtarak vijon. Irani nisi një valë sulmesh me raketa ndaj Izraeli, ndërsa huthitët e mbështetur nga Teherani kryen sulmin e tyre të dytë që nga nisja e konfliktit SHBA–Izrael. Ushtria izraelite bëri të ditur se dy dronë të nisur nga Jemeni u rrëzuan në orët e para të 30 marsit.
Huthit hynë për herë të parë në këtë përplasje dy ditë më parë, duke lëshuar raketa drejt Izraelit. Ky zhvillim ka rritur frikën për ndërprerje të mëtejshme në Deti i Kuq, duke ndikuar edhe në rritjen e çmimeve të naftës, të cilat kanë shënuar rritje të ndjeshme gjatë javëve të fundit.
Sipas agjencisë Tasnim, burime ushtarake iraniane kanë deklaruar se pasiguria në ngushticat strategjike, përfshirë Bab el-Mandebin, mbetet një opsion për t’iu kundërvënë presionit amerikan.
Nga ana tjetër, presidenti amerikan Donald Trump ka paralajmëruar masa të ashpra ndaj Teheranit, përfshirë goditje ndaj infrastrukturës energjetike dhe terminalit kryesor të eksportit të naftës në ishullin Kharg, nëse nuk arrihet një marrëveshje.
Një arterie jetike për ekonominë globale
Ngushtica Bab el-Mandeb konsiderohet një nga rrugët më të rëndësishme të tregtisë botërore. Rreth 15% e tregtisë globale detare kalon përmes saj, duke përfshirë transportin e naftës dhe gazit nga vendet e Gjirit drejt Evropës. Kjo rrugë është gjithashtu thelbësore për mallrat që vijnë nga Azia drejt tregjeve evropiane, duke e bërë çdo ndërprerje një goditje të drejtpërdrejtë për zinxhirët globalë të furnizimit.
Që pas sulmeve të Hamas ndaj Izraelit më 7 tetor 2023 dhe luftës në Gaza, huthitët kanë shënjestruar anijet në Detin e Kuq. Si pasojë, trafiku në këtë korridor është përgjysmuar, me shumë kompani që zgjedhin rrugën alternative rreth Kepit të Shpresës së Mirë. Megjithatë, një bllokadë e plotë e Bab el-Mandebit, e kombinuar me kufizime në Ngushticën e Hormuzit, do të krijonte tronditje serioze në rrjedhën globale të mallrave.
Ndikimi nuk do të ishte vetëm ekonomik. Rrugët më të gjata detare do të kufizonin numrin e udhëtimeve, duke detyruar kompanitë të përzgjedhin tregjet më fitimprurëse. Kjo rrezikon të prekë veçanërisht vendet më të varfra, pasi transporti më i lirë zakonisht përfshin mallra bazë si drithërat, duke kërcënuar sigurinë ushqimore në rajone si Briri i Afrikës.
Analistët mbeten të ndarë mbi gatishmërinë e rebelëve për të ndërmarrë një hap kaq ekstrem. Edhe pse ata kanë kryer sulme ndaj Izraelit më 28 dhe 30 mars, përfshirja e tyre mund të mbetet e kufizuar për shkak të presionit ushtarak dhe rrezikut të përshkallëzimit. Për Iran, huthitët konsiderohen si një “rezervë strategjike” që mund të aktivizohet në skenarë ekstremë. Megjithëse Bab el-Mandebi është relativisht i ngushtë dhe teorikisht i lehtë për t’u bllokuar, mbajtja e një bllokade të plotë do të kërkonte burime të mëdha ushtarake dhe do të përballej me presion të fortë ndërkombëtar. Situata mbetet e tensionuar, ndërsa çdo zhvillim i ri në këtë zonë mund të ketë pasoja të menjëhershme për ekonominë globale dhe stabilitetin rajonal.
