Televizioni shtetëror IRIB kishte raportuar më parë se “Udhëheqësi Suprem ka arritur martirizimin”, pa dhënë detaje mbi rrethanat.
“Me dëshminë e udhëheqësit suprem, vizioni dhe misioni i tij nuk do të humbasin, nuk do të harrohen; përkundrazi, ato do të vazhdojnë me edhe më shumë energji dhe zell”, tha një prezantues i televizionit shtetëror.
Edhe agjencia shtetërore e lajmeve IRNA raportoi se Khamenei kishte vdekur, pa specifikuar shkakun e vdekjes. Videot e momentit të gjetjes së trupit të Khameneit u postuan në mediat sociale, por ato nuk janë konfirmuar zyrtarisht.
Pasi qeveria iraniane njoftoi zyrtarisht vdekjen e Khameneit, llogaria e tij zyrtare në Twitter postoi një foto të tij duke përshëndetur me mbishkrimin e një vargu në arabisht nga Kurani (Sure Al-Ahzab, 33:23):
“Në emër të Zotit, Mëshiruesit, Mëshirëplotit. Midis besimtarëve ka burra që e kanë mbajtur me besnikëri besëlidhjen e tyre me Zotin; prej tyre ka disa që e kanë përmbushur betimin e tyre dhe disa që janë duke pritur, dhe nuk e kanë ndryshuar fare (qëndrimin e tyre)”.
40 ditë zie dhe shtatë ditë pushimi
Sipas agjencisë shtetërore “Fars”, qeveria iraniane shpalli 40 ditë zie publike, si dhe shtatë ditë festash zyrtare.
Në të njëjtën kohë, u raportua se vajza, nipi, nusja dhe dhëndri i Khameneit u vranë në sulmet amerikane-izraelite. Më parë, mediat iraniane pranë Gardës Revolucionare, si dhe zyrtarë të lartë iranianë, kishin mohuar raportet për vdekjen e udhëheqësit suprem, duke i përshkruar ato si “lajme të rreme”.
Lajmi për vdekjen e Khameneit u konfirmua fillimisht nga Presidenti i SHBA-së Donald Trump në një postim në Truth Social, duke shkruar se “Khamei, një nga njerëzit më të këqij në histori, ka vdekur”.
Disa orë pas njoftimit të presidentit të SHBA-së, një postim i fshehtë pasoi në llogarinë zyrtare të Ajatollah Ali Khameneit në X, i shoqëruar nga një imazh i një figure hyjnore që mbante një shpatë që i ngjante raketave gati për të goditur objektiva, dhe që lexonte “Në emër të fisnik Aliut, paqja qoftë mbi të”.
Si e parashikon Kushtetuta iraniane trashëgiminë e udhëheqësit suprem
Përzgjedhja e një pasardhësi të Ajatollah Ali Khameneit është përcaktuar shprehimisht në Kushtetutën iraniane dhe është përgjegjësi e Asamblesë së Ekspertëve, i njëjti organ që e kishte ngritur atë në detyrë udhëheqëse në vitin 1989.
Sipas Kushtetutës, pasardhësi i Udhëheqësit Suprem duhet të zgjidhet nga Asambleja e Ekspertëve.
Ky është një organ prej 88 klerikësh, të cilët – zyrtarisht – zgjidhen nga populli çdo tetë vjet. Megjithatë, në praktikë, vetëm klerikët që konsiderohen absolutisht besnikë ndaj Republikës Islamike kanë të drejtë të kandidojnë. Për këtë arsye, shumica e anëtarëve aktualë të Asamblesë karakterizohen nga qëndrime të ashpra, që korrespondojnë me ato të Khameneit.
Kushtetuta përcakton që këta klerikë duhet të zgjedhin një Udhëheqës të ri Suprem sa më shpejt të jetë e mundur.
Megjithatë, thirrja dhe mbledhja e menjëhershme e të gjithë anëtarëve të Asamblesë mund të jetë e vështirë, pasi vendi është nën sulm ushtarak nga Shtetet e Bashkuara dhe Izraeli.
Çështjet e sigurisë dhe kufizimet operacionale mund ta vonojnë procesin, në një kohë tensioni dhe pasigurie të shtuar.
Ndërkohë, Kushtetuta parashikon që detyrat e udhëheqësit suprem merren përkohësisht nga një organ me tre anëtarë, i përbërë nga presidenti i vendit, kreu i gjyqësorit dhe një anëtar klerik i Këshillit të fuqishëm të Gardianëve.
Aktivizimi i këtij procesi konsiderohet thelbësor për ruajtjen e vazhdimësisë institucionale të shtetit, derisa të zgjidhet një udhëheqës i ri suprem.
Mediat shtetërore iraniane raportuan se pas vdekjes së Udhëheqësit Suprem Ajatollah Ali Khamenei, Presidenti iranian Masud Peskov aktualisht po udhëheq vendin.
Transmetimi i Republikës Islamike të Iranit raportoi se së bashku me Pezheskian, kryetari i parlamentit të Iranit dhe kreu i gjyqësorit të Iranit po qeverisnin gjithashtu vendin deri në zgjedhjen e një udhëheqësi të ri.
Roli i Khameneit dhe formësimi i Iranit modern
Khamenei, 86 vjeç, mori udhëheqjen e Republikës Islamike në vitin 1989, pas vdekjes së Ajatollah Ruhollah Khomeini, udhëheqësit të Revolucionit Islamik.
Edhe pse Khomeini konsiderohet figura ideologjike e revolucionit që përmbysi monarkinë Pahlavi, Khamenei formësoi sistemin ushtarak dhe paraushtarak që formoi thelbin e mbrojtjes dhe ndikimit rajonal të Iranit.
Përpara se të bëhej udhëheqës suprem, ai shërbeu si president gjatë luftës me Irakun në vitet 1980, një konflikt që përforcoi mosbesimin e tij ndaj Perëndimit, veçanërisht Shteteve të Bashkuara, i cili karakterizoi sundimin e tij të gjatë.
Zhvillimet pritet të jenë një pikë kthese për Iranin dhe Lindjen e Mesme në përgjithësi.
